Przejdź do treści
Podróż
Polska · Sandomierz

Sandomierz w jeden dzień. Stare Miasto, wąwozy, Góry Pieprzowe i winnica

Dzień dzielicie na dwie części. Rano poznajecie Sandomierz: od katedry idziecie na rynek, wchodzicie na Bramę Opatowską, a potem wąwozami schodzicie nad Wisłę, na bulwar, skąd trasa prowadzi na zamek. Po południu ruszacie czerwonym szlakiem przez Góry Pieprzowe do winnicy nad Wisłą. Każdą z tych części zrobicie też jako osobną wycieczkę.

1 dzień

Zdjęcia z podróży

53

Opis podróży

Sandomierz leży na siedmiu wzgórzach na skarpie nad Wisłą, stąd jego przydomek – Mały Rzym. Stare Miasto w obrębie dawnych murów zajmuje niespełna 16 hektarów, a na tej niewielkiej powierzchni zmieściło się ponad 120 zabytków. Od 2017 roku razem z sąsiednimi wzgórzami i wąwozami jest Pomnikiem Historii.

Tuż pod skarpą zaczynają się wąwozy lessowe, gdzie odsłonięte korzenie drzew oplatają ściany, a korony zamykają się nad ścieżką. Kawałek dalej w dół Wisły wznoszą się Góry Pieprzowe, a na ich skraju leży winnica z widokiem na rzekę.

Część 1 z 2

Sandomierz

Trasa zaczyna się od zygzaka Kozich Schodków, którymi wchodzicie prosto na Stare Miasto. Potem prowadzi obok gotyckiej katedry i przez rynek z renesansowym ratuszem na taras Bramy Opatowskiej, z którego widać całe miasto. Z góry schodzicie wąwozami, w których korzenie drzew zwisają po lessowych ścianach jak liny, aż nad Wisłę i pod zamek – wszystko pieszo, w jedno przedpołudnie.

W skrócie

Dystans
ok. 6,5 km pieszo
Czas zwiedzania
2–2,5 h + czas na zwiedzanie miejsc
Start
parking przy ul. Browarnej, ok. 9:45
Koniec
parking przy ul. Browarnej, ok. 13:30–14:00

Czas na zwiedzanie miejsc na trasie

Miejsce na trasieZakładany czas
Bazylika katedralna15 min
Śniadanie w Cafe Mała45 min
Brama Opatowska30 min
Rejs statkiem po Wiśle45 min
Muzeum Zamkowe60 min
Podziemna Trasa Turystyczna60 min
Zapiekanki Sandomierskie15 min
Obiad albo kolacja60 min

Duży parking przy Browarnej i zygzak Kozich Schodków

Auto zostawcie na parkingu przy ul. Browarnej, wyraźnie większym od parkingów pod Starym Spichlerzem i przy bulwarze, bo tamte w weekendy zapełniają się autami i autokarami. Wzdłuż parkingu biegnie też czerwony szlak w Góry Pieprzowe, więc jeśli po południu idziecie do winnicy, po spacerze po mieście wrócicie do auta i przebierzecie się w wygodne buty i strój na szlak.

Ulica Browarna prowadzi na dawne przedmieście Rybitwy, gdzie w 1784 roku stały tylko dwa domy, za to sześć browarów i spichlerz.
Pomnik Jana Pawła II przy alei stoi tam, gdzie w 1999 roku papież odprawił mszę.

Z parkingu idziecie ul. Browarną do rozwidlenia, na którym skręcacie w lewo, w szeroką ścieżkę spacerową, która prowadzi wzdłuż placu Jana Pawła II, obok pomnika papieża.

Po ok. 5 minutach ścieżka doprowadza was do Kozich Schodków, które biegną zygzakiem w górę skarpy, a kuta poręcz ciągnie się wzdłuż nich od dołu do samej góry. Ze szczytu, gdzie zaczyna się już Stare Miasto, patrzycie w dół na zielony plac Jana Pawła II.

Schodki pokonują ok. 23 metry różnicy wysokości.

Biały gmach z attyką, który góruje nad schodkami przez całą drogę w górę, to Collegium Gostomianum. Kolegium jezuickie ufundował tu w 1602 roku wojewoda poznański Hieronim Gostomski, a dziś w jego murach działa I Liceum Ogólnokształcące, jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce. W dolnych kondygnacjach przetrwała eliptyczna klatka schodowa, którą szkoła nazywa pierwszą taką konstrukcją w kraju.

Kilkadziesiąt metrów od schodków, po lewej, stoi gotycki Dom Długosza z 1476 roku, którego ściany zdobią romby z ciemnej cegły. W środku działa Muzeum Diecezjalne ze sztuką sakralną.

Dom Długosza Godziny
Godziny
Od maja do połowy października muzeum jest czynne od wtorku do soboty w godz. 9:00–16:30. W niedziele i święta jest otwarte w godz. 13:30–16:30, a ostatnie wejście wypada o 16:00. Od 16 października do końca kwietnia zamyka się godzinę wcześniej.

Malowidła w katedrze z fundacji Władysława Jagiełły

Dalej idziecie prosto do końca ulicy i skręcacie w lewo. Po kilkudziesięciu metrach ulica zwęża się w Przesmyk Katedralny, a w prześwicie między budynkami wyłania się ceglana bryła z zieloną iglicą – to bazylika katedralna pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

Przez blisko 60 lat katedrę pokrywał tynk, spod którego gotycka cegła wyłoniła się dopiero podczas remontu w latach 1886–1889.
W malowidłach sklepienia i naw bocznych Jan Bukowski umieścił tekst „Bogurodzicy” i herby dawnych województw.
Bazylika katedralna pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny Bilety · Godziny · Zasady · Zwiedzanie · Kontakt
Bilety
Wstęp do katedry jest bezpłatny.
Godziny
Od kwietnia do września katedra jest otwarta od poniedziałku do soboty w godz. 10:00–17:00, a w niedziele i święta od 13:00 do 17:00. Godzin na październik–marzec parafia nie publikuje. W niedzielę zacznijcie od rynku i śniadania, a do katedry wróćcie po 13:00.
Zasady
Podczas nabożeństw katedry nie zwiedzicie. Ramiona i nogi miejcie zakryte, a zdjęcia róbcie bez flesza. Psa nie wprowadzicie ani do katedry, ani na teren wokół niej. Do krypt wejdziecie po zgłoszeniu w punkcie informacyjnym katedry, jeśli będą wolne miejsca.
Zwiedzanie
Punkt informacyjny z pamiątkami i audioprzewodnikami znajdziecie w kościele, po prawej stronie zaraz po wejściu. Audioprzewodnik kosztuje 13 zł, ulgowy 9 zł.
Kontakt
Od października do marca przed wizytą zadzwońcie pod nr 695 068 519.

W katedrze ściany prezbiterium pokrywają malowidła w stylu bizantyjsko-ruskim, które ufundował król Władysław Jagiełło. Przejdźcie się też nawami bocznymi, gdzie obrazy i malowidła zobaczycie z bliska.

Ulicą Mariacką na rynek po bezpłatną mapę miasta

Z katedry ruszacie ul. Mariacką w stronę rynku i po drodze mijacie zabytkową dzwonnicę, kamienice z restauracjami, a po prawej neorenesansowy pałac biskupi z XIX wieku. Gdy wejdziecie na rynek, zaraz po prawej, pod numerem 20, znajdziecie informację turystyczną. Dostaniecie tam bezpłatną mapę Sandomierza, skromniejszą niż ten przewodnik, ale dla kolekcjonerów map to prawdziwa gratka.

Neogotycka iglica i barokowy szczyt w głębi to dwie strony tej samej katedry.

Naleśniki z lodami i kawa w ogródku Cafe Mała

Od informacji turystycznej idziecie wzdłuż pierzei do narożnika rynku i skręcacie w ul. gen. Michała Sokolnickiego, gdzie po kilku krokach, po lewej, dochodzicie do Cafe Mała (ul. Sokolnickiego 3). Polecamy tu śniadanie: kawa i lemoniada są bardzo smaczne, a stoliki stoją też na zewnątrz.

W jesiennym menu z tablicy ten naleśnik podają z konfiturą pigwową i syropem klonowym.
Serowarnia Sery Sandomierskie robi ser Krzemień pasiasty – czarne pasy daje mu popiół bukowy.

W karcie znajdziecie naleśniki na słodko i na słono, bajgle i kanapeczki.

Na ścianie przy ogródku wisi kredowa tablica z jesiennym menu.

Na Sandomierszczyźnie dojrzewają nawet morele – słodka zaleszczycka to jedna z najstarszych tutejszych odmian.
Cafe Mała Godziny · Instagram
Godziny
Od poniedziałku do czwartku w godz. 10:00–18:00, w piątki w godz. 10:00–19:00, a w weekendy w godz. 9:00–19:00.

Mały Rynek schowany za kamienicami

Po śniadaniu idziecie kilka kroków dalej ul. Sokolnickiego i skręcacie w lewo, na Mały Rynek, gdzie często znajdziecie stoiska z pamiątkami, słodkościami i rękodziełem.

Mały Rynek był dawniej drugim placem handlowym Sandomierza.
Od 1964 roku naukowcy z krakowskiej AGH zabezpieczali lessowe piwnice pod kamienicami Starego Miasta.

Nad parterami kamienic wokół placu wiszą kute latarnie, a w oknach pięter zachowały się stare drewniane ramy. Z placu przejściem między dwiema kamienicami wychodzicie na rynek, ok. 40 metrów od kolumny z figurą.

Renesansowy ratusz na płycie rynku

Na płycie rynku znajdują się ratusz, kolumna z figurą Matki Bożej Niepokalanej i drewniana studnia z gontowym daszkiem. Po bruku stylizowane pojazdy retro wożą turystów, a na ławkach ludzie siedzą z cydrem i lokalnym piwem.

Codziennie w południe z wieży ratusza rozbrzmiewa hejnał na melodię psalmu Mikołaja Gomółki.
Kamienne maski na narożnikach attyki przedstawiają cztery stany dawnego społeczeństwa.

Ratusz pochodzi z XIV wieku, a renesansowa attyka pojawiła się na nim dwieście lat później. Płyta rynku wyraźnie opada ku południowemu wschodowi – między najwyższym a najniższym narożnikiem różnica sięga ok. 7 metrów.

Na Święto Młodego Wina korowód z beczką idzie z zamku na rynek, a winiarze dostają klucze do miasta.
Powiat sandomierski to drugie po grójeckim zagłębie sadownicze w Polsce.

W parterach kamienic przy rynku działają sklepy z pamiątkami, krówkami i winem z lokalnych winnic.

Szyld zdradza nazwę kamienicy „Pod Ciżemką” – ciżemka to XV-wieczny but, nawet o 60 cm dłuższy od stopy.
W „Ojcu Mateuszu” Sandomierz gra główną rolę, ale serialowy kościół stoi w Gliniance pod Otwockiem.

Zanim ruszycie dalej, spróbujcie na rynku lokalnego cydru.

Niskie domy z ogródkami na Fortecznej

Z rynku, od narożnika przy ul. Sokolnickiego, skręcacie w ul. Tkacką.

Tkacka zawdzięcza nazwę płóciennikom – ich cech w XVI wieku był wzorem dla innych miast.
Domy przy Fortecznej 10 i 12 kryją w dolnych częściach resztki średniowiecznych murów miejskich.

Po kilkudziesięciu metrach skręcacie w lewo, w ul. Forteczną. To uliczka niskich domów z ogródkami, a jej jezdnię wyłożono nieregularnym łamanym kamieniem.

Brama Opatowska: najlepszy widok na Stare Miasto

Forteczna wyprowadza was na ul. Sokolnickiego, którą wracacie na rynek, a wzdłuż jego północnej pierzei dochodzicie do ul. Opatowskiej. Już na rogu, po lewej, wznosi się różowa Kamienica Oleśnickich z podcieniami i barokowym szczytem, na którym stoją kamienne wazony. W jej wnętrzu mieszczą się interaktywne wystawy, m.in. Mechaniczny Teatrzyk i Skarbiec Zagadek.

Kamienica Oleśnickich Godziny · Zwiedzanie
Godziny
Od 20 kwietnia do 13 września wystawy w kamienicy są czynne codziennie w godz. 10:00–18:00, a poza sezonem w godz. 9:00–17:00.
Zwiedzanie
W Mechanicznym Teatrzyku spędzicie do 10 minut, a w Skarbcu Zagadek do pół godziny.
Przed remontem kamienica była kremowa – róż powtarza odcień najstarszej zachowanej warstwy farby.
Według legendy chłopiec to jeden z rozdzielonych czworaczków, którzy lusterkami słali braciom promienie w niebo.

Dalej idziecie Opatowską między ogródkami restauracji, a nad ulicą balansuje na linie Mały Flisak, brązowy chłopiec z wiosłem.

Kilka kroków przed bramą, pod numerem 17, znajduje się kawiarnia Sandomierskiej Manufaktury Lodów. Zajrzyjcie do środka, nawet jeśli lody zostawiacie na koniec spaceru. Projektant nazywa ją jedną z najbardziej różowych kawiarni w Polsce, a róż ścian ze sztukaterią przełamują tu granatowe belki pod sufitem, owalne lustra i lampy jak obłoki. Lody z tej manufaktury uważamy za najlepsze w Sandomierzu.

Sandomierska Manufaktura Lodów – kawiarnia przy Opatowskiej Godziny · Instagram
Godziny
Kawiarnia działa także poza sezonem lodowym. W tygodniu jest czynna w godz. 11:00–18:00, a w soboty i niedziele w godz. 11:00–19:00.
Zanim w 2018 roku powstała tu różowa kawiarnia, w lokalu działał sklep myśliwski z porożami na ścianach.
W sezonie 2026 manufaktura sprzedawała lody w 13 miastach, od Sandomierza po Warszawę.

Ulica kończy się Bramą Opatowską – jedyną z czterech dawnych bram miejskich, która przetrwała, a turyści wchodzą na nią już od 1929 roku. Drewnianymi schodami wspinacie się na taras, z którego zobaczycie całe Stare Miasto i okolicę we wszystkich kierunkach.

Brama Opatowska zagrała w teledysku Anny Jantar do przeboju „Nic nie może wiecznie trwać”.
Z tarasu widać, że Wisła płynie tu korytem w kształcie litery „S”.
Brama Opatowska Godziny · Bilety
Godziny
Od 14 września do 19 kwietnia brama jest otwarta codziennie od 9:00 do 17:00. Ostatnie wejście wypada w dni powszednie o 16:30, a w weekendy o 16:15.
Bilety
Bilet normalny kosztuje 15 zł, ulgowy 12 zł. Rodzinie z co najmniej trzech osób przysługuje bilet rodzinny: normalny 13 zł od osoby, ulgowy 10 zł. Bilety sprzedaje też online Sandomierskie Centrum Kultury.
Krzemień pasiasty pochodzi głównie z okolic Krzemionek Opatowskich, wpisanych na listę UNESCO.
Nazwa bramy pochodzi od dawnej drogi do Opatowa, na którą wyprowadzała z miasta.

Z tarasu schodzicie po schodach, które wyprowadzają was wprost do przejścia bramnego, pod kamienny ostrołuk przejazdu.

Po drugiej stronie przejścia obejrzyjcie bramę od zewnątrz – gotycką wieżę z czerwonej cegły, którą wieńczy biała renesansowa attyka.

Renesansową attykę bramy ufundował w XVI wieku sandomierski lekarz Stanisław Bartolon.
Przez Sandomierz biegnie Green Velo, najdłuższy spójnie oznakowany szlak rowerowy w Polsce.

Kilkadziesiąt metrów dalej, w parku za bramą, stoi tablica PTTK z planem Starego Miasta i ponumerowanymi zabytkami.

Wąwóz św. Jacka i bistro w dawnej przechowalni jabłek

Za bramą kierujecie się w lewo, w stronę ul. Adama Mickiewicza, i po ok. 90 metrach dochodzicie do skrzyżowania, na którym skręcacie w lewo, w Podwale Górne. Po kolejnych 100 metrach odbijacie w prawo, na Podwale Dolne – brukowany deptak, który biegnie ok. 400 metrów zielonym pasem pod skarpą.

Pod koniec Podwala Dolnego, w piwnicy pod skarpą, działa Bistro Podwale, które zajmuje dawną przechowalnię jabłek i ma zielony ogródek. Kilkadziesiąt metrów dalej mijacie dwie drewniane repliki dawnych armat i kamienne ławki, a tuż za nimi zaczyna się właściwy wąwóz św. Jacka Odrowąża. Nie skręcajcie w lewo, w brukowaną Aleję NieZwykłą, tylko idźcie prosto, aż kostka brukowa ustąpi miejsca ubitej ziemi. Z obu stron otaczają was wtedy ziemne ściany, krzewy i zwisające korzenie drzew.

Herb w trawie należy do Emmendingen, niemieckiego miasta partnerskiego Sandomierza – postać na nim to margrabia Jakub III.
Według legendy św. Jacek karmił ubogich pierogami własnej roboty – stąd przydomek „św. Jacek z pierogami”.
Bistro Podwale Instagram

Wąwóz nosi imię dominikanina św. Jacka Odrowąża, który według przekazu zakonu założył w 1226 roku klasztor przy kościele św. Jakuba.

Winnica Świętego Jakuba z widokiem na zamek

Wąwóz wyprowadza was pod sam kościół św. Jakuba, najstarszą zachowaną świątynię Sandomierza, całą z cegły. Do środka prowadzi Brama Niebios, XIII-wieczny portal z ręcznie formowanej cegły. Kościół, dzwonnica i skrzydło klasztoru dominikanów tworzą jeden zespół, a tuż obok, w samym centrum miasta, zakonnicy prowadzą Winnicę Świętego Jakuba.

Już w 1238 roku książęta piastowscy pozwolili sandomierskim dominikanom sprzedawać wino w całej Europie.
W winnicach z tego szlaku rośnie razem 29 odmian winorośli na 21 hektarach.

Winorośle zajmują ok. 1 ha na stoku Wzgórza Świętojakubskiego. W ogródku Winnica Bistro zamówicie wino, lokalne sery, kawę i lody, a zanim ruszycie dalej, spójrzcie na tablicę Sandomierskiego Szlaku Winiarskiego, która stoi przy płocie.

Winnica Świętego Jakuba Godziny · Zwiedzanie · Rezerwacja
Godziny
Ogródek Winnica Bistro działa w sezonie letnim.
Zwiedzanie
Od maja do września dominikanie oprowadzają po winnicy w piątki o 14:00 i w soboty o 12:00. W lipcu i sierpniu oprowadzają też od poniedziałku do czwartku o 14:00. W niedziele i święta oprowadzania nie ma.
Rezerwacja
Nie trzeba się zapisywać. Zbiórka jest przy wejściu do winnicy, przy ul. Staromiejskiej 3, a za oprowadzanie zostawiacie dobrowolny datek.

Biały kościół św. Pawła nad Wąwozem Królowej Jadwigi

Spod Winnicy Świętego Jakuba ruszacie ul. Staromiejską pod górę, w stronę kościoła św. Pawła.

Do połowy XIII wieku centrum Sandomierza leżało tu, na Wzgórzu Staromiejskim, a nie wokół dzisiejszego rynku.
Aleją biegnie pierwszy odcinek Małopolskiej Drogi św. Jakuba, którą żółte strzałki wyznaczają aż do Santiago.

Dalej prowadzi was brukowana aleja pod koronami starych drzew, między skarpą z latarniami a żywopłotem.

Podejście kończy się u kamiennych schodów, które przez bramę z łukiem prowadzą do białego kościoła parafialnego pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła z wieżą.

Kuta krata w łuku bramki pochodzi z końca XVII wieku, jest więc starsza od samej bramki.

Korzenie na ścianach lessowego Wąwozu Królowej Jadwigi

Spod kościoła ruszacie do Wąwozu Królowej Jadwigi, który ma 400–500 metrów długości, czyli jest mniej więcej trzy razy dłuższy od wąwozu św. Jacka. Przy wejściu stoi tablica, z której dowiecie się, czym jest less i jak powstał wąwóz.

Słowo „less” pochodzi od niemieckiego „Löss”, spokrewnionego z angielskim „loose”, czyli „luźny”.
W wąwozie rosną m.in. lipy, klony, wiązy i akacje, a najczęstszym krzewem jest czarny bez.

Less to miękka, żółta skała pyłowa. Wąwóz powstał na miejscu dawnej drogi, którą przez stulecia spływały ku Wiśle wody deszczowe i roztopowe, a te wymywały less coraz głębiej. Drzewa rosną dziś na samej krawędzi, a ich odsłonięte korzenie zwisają po ścianach jak liny.

Nazwę wąwóz zawdzięcza królowej Jadwidze, która według tradycji chodziła tędy do kościoła św. Jakuba. Dnem biegnie ubita ścieżka pod sklepieniem z liści, którą cały wąwóz przejdziecie w ok. 10 minut, a jeśli skręcicie w którąś z bocznych ścieżek, zobaczycie go z góry.

W dolnej części wąwozu ściany mają ponad 10 metrów wysokości.

Tuż przy wylocie wąwozu, po prawej, zobaczycie biały dworek „Sokołówka” z drewnianym dachem i gankiem – nazwę wziął od rodziny Sokołowskich, swoich dawnych właścicieli.

Bulwar nad Wisłą i półgodzinny rejs statkiem

Od wylotu wąwozu przechodzicie przez ul. Krakowską i po ok. 200 metrach wychodzicie na Bulwar Sandomierski. Przejdźcie nim od starego portu aż do końca, a potem wracajcie wzdłuż przystani, przy której cumują statki wycieczkowe.

Rusałki to w wierzeniach Słowian duchy lasów, pól i wód – w Sandomierskiem nazywano je majkami.

Rejs statkiem trwa ok. 30 minut: najpierw płyniecie w dół Wisły, a potem w górę.

Bulwar Sandomierski Godziny · Bilety
Godziny
Kursy ruszają co pół godziny, od 10:00 do 17:00, a sezon trwa do ok. połowy października.
Bilety
Bilet normalny kosztuje 40 zł, a ulgowy, tylko dla dzieci, 35 zł. Dzieci do 4 lat płyną bezpłatnie. Bilety sprzedają w białej przyczepie kempingowej, zaparkowanej na wybrzeżu obok statków. W weekendy statki szybko się zapełniają, więc bilety kupcie zaraz po dojściu na bulwar.

Jeśli macie zapas czasu, z bulwaru ruszcie w górę Wisły polną drogą, która wzdłuż rzeki doprowadzi was do mostu na Koprzywiance w Zawisełczu.

Dziedziniec Zamku Królewskiego z widokiem na bulwar i katedrę

Z bulwaru w ok. 10 minut podchodzicie pod Zamek Królewski. Z jego dziedzińca zobaczycie w dole bulwar, którym przed chwilą szliście, i bryłę katedry, a w samym zamku działa Muzeum Zamkowe.

Biała figura na skarpie przedstawia bł. Wincentego Kadłubka, patrona Sandomierza.
Zamek Królewski Bilety · Godziny
Bilety
Wejście na dziedziniec jest bezpłatne. Bilet kupujecie tylko na zwiedzanie wystaw Muzeum Zamkowego: normalny 28 zł, ulgowy 20 zł. We wtorki wystawy stałe zwiedzacie bezpłatnie.
Godziny
W poniedziałki muzeum jest zamknięte. Od kwietnia do września jest czynne w godz. 11:00–18:00, a poza sezonem w godz. 10:00–17:00. Ostatnie wejście wypada 45 minut przed zamknięciem.

Ucho Igielne i pierścień z krzemieniem pasiastym

Z zamku podchodzicie ul. Zamkową w stronę rynku i po drodze mijacie Ucho Igielne, czyli Furtę Dominikańską – przejście w murach obronnych tak wąskie, że zmieści się w nim naraz jedna osoba. Od tej furty tytuł swojej powieści „Ucho igielne” wziął Wiesław Myśliwski, który chodził w Sandomierzu do liceum. Za furtą kamienne schody opadają pod koronami drzew na Podwale Dolne, do armat, które mijaliście wcześniej.

Furta łączyła klasztor św. Jakuba z drugim konwentem dominikanów, przy nieistniejącym już kościele św. Marii Magdaleny.
Ucho Igielne zawdzięcza nazwę kształtowi: u dołu jest wąskie, a ku górze rozszerza się jak ucho igły.
Według miejskiej opowieści furta nad tymi schodami lubi się zamknąć przed kimś, kto ma wiele na sumieniu.
Jasne pasy krzemienia kryją więcej mikroporów niż ciemne – z tej różnicy bierze się jego pasiasty wzór.

Kawałek wyżej, na placu księcia Józefa Poniatowskiego, stoi pierścień z krzemieniem pasiastym – stalowa obręcz, w której tkwi 30-kilogramowy krzemień z logo Sandomierza. Możecie wejść do środka i, jak inni turyści, potrzeć krzemień na szczęście. Krzemień pasiasty ma jasne i ciemne pasy, jak fale na wodzie, a pierwszy oprawił go w biżuterię złotnik, który pracuje naprzeciwko pierścienia.

Podziemna Trasa Turystyczna z wyjściem pod ratuszem

Z placu idziecie ul. Żydowską. Parę kroków za skrzyżowaniem z uliczką Bartolona stoi budynek dawnej synagogi, a przy nim zachował się fragment murów miejskich. Do Podziemnej Trasy skręcacie jednak w prawo, w uliczkę Bartolona, która wyprowadza was prosto na rynek. Po drodze mijacie Zbrojownię Rycerską, przed którą stoją armaty i tarcze z orłami.

Rycerze z Chorągwi Rycerstwa Ziemi Sandomierskiej, do której należy zbrojownia, odegrali na rynku wjazd Zygmunta Starego i Bony.

Na rynku kierujecie się do Podziemnej Trasy Turystycznej, do której wejście znajdziecie przy Rynku 10, od ul. Oleśnickich, w oficynie Kamienicy Oleśnickich. Trasa łączy dawne piwnice kupieckie spod kamienic przy rynku, w których kupcy trzymali kiedyś wino, sól i śledzie. Ciągnie się na ok. 470 metrów, schodzi 12 metrów pod ziemię i wyprowadza was spod ratusza prosto na płytę rynku.

Podziemna Trasa Turystyczna Zwiedzanie · Godziny · Bilety
Zwiedzanie
Na trasę wchodzicie tylko z przewodnikiem, o wyznaczonych godzinach, a przejście trwa ok. 45 minut.
Godziny
Od 24 kwietnia do końca września trasa jest czynna od 9:00 do 19:00. Poza sezonem jest czynna od 9:00 do 17:00, z ostatnim wejściem o 16:00.
Bilety
Bilet normalny kosztuje 28 zł, ulgowy 23 zł. Kupcie go wcześniej online na sandomierskiepodziemia.eu, bo zorganizowane grupy, które przyjeżdżają do Sandomierza, potrafią wykupić wszystkie miejsca na kolejne wejścia.

Zapiekanka sandomierska i lody przy ratuszu

Z rynku macie kilkadziesiąt metrów do okienka Zapiekanek Sandomierskich przy ul. Opatowskiej 1, w którym sprzedają zapiekanki na bułkach z piekarni spod Sandomierza. Polecamy sandomierską z żółtym serem, pieczarkami i szczypiorkiem oraz chrupiącą z prażoną cebulką.

Brama Opatowska była pierwotnie niższa – kończyła się na pierwszym gzymsie i nakrywał ją stożkowy dach.
Zapiekanki Sandomierskie Godziny
Godziny
Okienko jest czynne codziennie od 10:00 do 20:00, a w piątki i soboty do 21:00.

Na koniec spaceru kupcie lody w letnim punkcie Sandomierskiej Manufaktury Lodów przy ratuszu i usiądźcie z nimi na placu obok.

Sandomierska Manufaktura Lodów – letni punkt przy ratuszu Godziny · Instagram
Godziny
Punkt działa tylko latem. Poza sezonem lody tej manufaktury kupicie w kawiarni przy ul. Opatowskiej 17.

Praktycznie w Sandomierzu

Start ok. 9:45. Pod katedrą staniecie wtedy ok. 10:00, w porze otwarcia. Trasę ze śniadaniem, katedrą, Bramą Opatowską i zapiekanką skończycie ok. 13:30–14:00. Rejs doda ok. 45 minut, a Podziemna Trasa i Muzeum Zamkowe po ok. godzinie.

Parking. Miejskie parkingi przy ul. Browarnej i pod Spichlerzem są płatne 7 dni w tygodniu, przez całą dobę. Do 30 minut płacicie 2 zł, a za każdą rozpoczętą godzinę 4,50 zł. Bilet kupujecie w parkomacie zaraz po wjeździe albo w aplikacji SkyCash, Flowbird lub EPark. Parkomat przyjmuje monety, karty, BLIK, Apple Pay i Google Pay, ale nie wydaje reszty. Aktualne strefy i stawki znajdziecie na stronie Urzędu Miasta Sandomierza.

Na ulicach Starego Miasta płacicie od poniedziałku do piątku, w godz. 8:00–18:00. W soboty i niedziele postój w tej strefie jest bezpłatny. W tygodniu do 30 minut kosztuje 2 zł. Pierwsza godzina kosztuje 4,50 zł, druga 5 zł, trzecia 6 zł, a każda kolejna 4 zł. Bilet na cały dzień kosztuje 30 zł.

Parking na bulwarze prowadzi MOSiR i pobiera 5 zł za godzinę. W niedziele od maja do września działa też parking na terenie giełdy, z wjazdem od ul. Przemysłowej. Za cały pobyt płacicie tam 5 zł przy wjeździe.

Toalety. Płatna toaleta publiczna znajduje się przy ul. Sokolnickiego, tuż za Małym Rynkiem, a druga na bulwarze.

Informacja turystyczna Godziny
Godziny
Od maja do września punkt jest czynny codziennie od 9:00 do 16:30. Od października do kwietnia w dni powszednie od 8:00 do 15:30, a w weekendy od 9:00 do 16:30.

Część 2 z 2

Wycieczka do winnicy

Popołudnie i wieczór spędzacie w Górach Pieprzowych i w winnicy nad Wisłą. Czerwony szlak prowadzi was wałem wzdłuż rzeki, a potem skarpą przez rezerwat, w którym łupki kruszą się na ciemne okruchy podobne do ziaren pieprzu. W winnicy przy degustacji czekacie na zachód słońca, a dzień zamykacie obiadokolacją na Starym Mieście, przy samej Bramie Opatowskiej.

W skrócie

Dystans
ok. 4 km szlakiem, powrót Boltem
Czas zwiedzania
ok. 1,5 h szlakiem i 1–2 h w winnicy
Start
parking przy ul. Browarnej, ok. 3,5 h przed zachodem słońca
Koniec
obiadokolacja w Widnokręgu przy Bramie Opatowskiej

Czerwonym szlakiem przez Góry Pieprzowe

Jeśli rano chodziliście po mieście, przy aucie na ul. Browarnej przebierzcie się w wygodne buty i strój na szlak. Ruszacie prosto z parkingu, bo tuż obok przechodzi czerwony szlak turystyczny, który biegnie z Gołoszyc do Bidaczowa Starego. Ze Starego Miasta schodzi on schodami na ul. Browarną, gdzie przy latarni stoi drogowskaz do Gór Pieprzowych, i dalej prowadzi wzdłuż parkingu.

Geologicznie Góry Pieprzowe to najdalej na wschód wysunięty skraj Gór Świętokrzyskich i ich największa naturalna odkrywka skał kambryjskich.
Prawdziwy wiek tych skał zdradziły dopiero w 1892 roku trylobity z kamieniołomu w Kamieniu Łukawskim.

Po ok. 10 minutach szlak wchodzi na wał przeciwpowodziowy i biegnie nim wzdłuż Wisły, a potem wspina się na skarpę i przez rezerwat Góry Pieprzowe prowadzi aż do winnicy. Po drodze mijacie kilka tarasów widokowych, a miejscami ścieżka robi się stroma. Całe przejście, razem z postojami na tarasach, zajmie wam ok. 1,5 godziny.

Ostatni odcinek przed winnicą biegnie stromym, zalesionym zboczem, a wzdłuż ścieżki ciągnie się poręcz z liny na drewnianych słupkach.

Góry Pieprzowe tworzą łupki sprzed ok. 500 milionów lat, a te kruszą się na drobne, ciemne okruchy podobne do ziaren pieprzu – stąd nazwa. Na tych samych zboczach rośnie kilkanaście gatunków dzikich róż.

Ścieżkami w tej części Gór Pieprzowych zarządza wspólnota gruntowa wsi Kamień Łukawski, a jej tablicę „Witamy w Górach Pieprzowych” mijacie przy tej samej ścieżce.

Taras widokowy w Górach Pieprzowych Bilety
Bilety
Za wejście płacicie na miejscu: bilet normalny kosztuje 7 zł, ulgowy 5 zł. Nie zdziwcie się, że tablica podaje jeszcze 5 zł.
Wspólnoty gruntowe pochodzą z XIX-wiecznego uwłaszczenia chłopów, które zostawiło część gruntów we współwłasności całej wsi.

Winnica Nadwiślańska na skraju Gór Pieprzowych

Szlak doprowadza was prosto do Winnicy Nadwiślańskiej w Kamieniu Łukawskim, która zajmuje 1 ha skarpy nad Wisłą. Z jej rzędów widzicie wybrzeże Wisły, most kolejowy i zielone okolice Sandomierza. Polecamy dojść tu ok. 2 godziny przed zachodem słońca, bo nisko stojące słońce oświetla wtedy rzędy winorośli i dolinę Wisły, a sam zachód nad winnicą robi duże wrażenie.

Gospodarze posadzili winnicę w maju 2017 roku, a już w 2023 ich wina zdobyły pierwsze medale.
Rośnie tu też biały hibernal, odporny na mróz – jego nazwa pochodzi od łacińskiego hibernus, czyli „zimowy”.

Przejdźcie się między rzędami winorośli, w których rosną m.in. chardonnay, riesling, johanniter i regent – gospodarze robią z tych odmian lekkie, głównie wytrawne wina.

Wino zamówicie na kieliszki albo weźmiecie degustację podstawową z serami, oliwkami i lokalnym chlebem. W cenie degustacji jest też spacer po winnicy z kimś z gospodarzy, a po terenie biega ich border collie.

Winnica Nadwiślańska Zwiedzanie · Rezerwacja
Zwiedzanie
Degustacja podstawowa razem ze spacerem z gospodarzem trwa ok. godziny.
Rezerwacja
Gości przyjmują codziennie, po rezerwacji. Zadzwońcie przed przyjazdem pod numer 603 489 081, nawet jeśli wpadacie tylko na kieliszek.

Po zachodzie słońca wracacie z winnicy Boltem na parking przy Browarnej.

Obiadokolacja w Widnokręgu przy samej Bramie Opatowskiej

Z parkingu idziecie na Stare Miasto, na obiadokolację do Widnokręgu – restauracji w kamienicy przy ul. Opatowskiej 19, przy samej Bramie Opatowskiej. Polecamy ją za smaczne, starannie podane dania i atrakcyjne wnętrze.

Restauracja Widnokrąg Godziny · Instagram
Godziny
W niedziele kuchnia przyjmuje zamówienia do 19:00, w pozostałe dni do 20:45.
Na deser podają tu topielca, drożdżowe ciasto z „Ucha igielnego” według przepisu żony Myśliwskiego.

Wieczór na Starym Mieście przy zapalonych latarniach

Po obiadokolacji przejdźcie się jeszcze po Starym Mieście, gdzie wieczorem latarnie oświetlają już stare kamienice.

Praktycznie przed wyjściem na szlak

Kiedy ruszyć. Do winnicy dojdźcie ok. 2 godziny przed zachodem słońca, a ponieważ szlak zajmuje ok. 1,5 godziny, spod auta ruszacie ok. 3,5 godziny przed zachodem. Pod koniec września słońce zachodzi ok. 18:20, więc na szlak wychodzicie ok. 14:50, a w połowie października ok. 14:20. Po części miejskiej, która kończy się ok. 13:30–14:00, pod koniec września zostaje jeszcze czas na rejs statkiem albo Podziemną Trasę. Po zachodzie słońca wracacie Boltem i idziecie na obiadokolację. Siłę na szlak dadzą wam zapiekanka i lody przy rynku, a sery, oliwki i pieczywo z degustacji wystarczą do obiadokolacji.

Mapa i lista obiektów

Sandomierz

Ładowanie mapy…
  1. 1

    Parking przy ul. Browarnej

    Start i meta trasy.

    Profil w Google

  2. 2

    Kozie Schodki

    Zygzakiem schodów wejdziecie spod skarpy prosto na Stare Miasto.

    Profil w Google

  3. 3

    Collegium Gostomianum

    Hieronim Gostomski ufundował tu kolegium jezuickie w 1602 roku, a dziś działa w nim jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce.

    Profil w Google

  4. 4

    Dom Długosza

    Ściany gotyckiego domu z 1476 roku zdobią romby z ciemnej cegły. W środku działa Muzeum Diecezjalne.

    Profil w Google

  5. 5

    Bazylika katedralna pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

    Malowidła w prezbiterium ufundował król Władysław Jagiełło, a wstęp jest bezpłatny.

    Profil w Google

  6. 6

    Dzwonnica przy ul. Mariackiej

    Wieża z zegarem stoi osobno, kilkadziesiąt metrów na północ od katedry.

    Profil w Google

  7. 7

    Pałac Biskupi

    Neorenesansowy pałac z lat 60. XIX wieku oglądacie z ul. Mariackiej.

    Profil w Google

  8. 8

    Informacja turystyczna

    Rynek 20.

    Profil w Google

  9. 9

    Cafe Mała

    ul. gen. Michała Sokolnickiego 3.

    Profil w GoogleInstagram

  10. 10

    Mały Rynek

    Często znajdziecie tu stoiska z pamiątkami, słodkościami i rękodziełem.

    Profil w Google

  11. 11

    Rynek z ratuszem

    Na płycie rynku znajdują się ratusz z renesansową attyką, kolumna z figurą i drewniana studnia.

    Profil w Google

  12. 12

    Kamienica Oleśnickich

    Różowa kamienica z podcieniami i barokowym szczytem z wazonami stoi na początku ul. Opatowskiej.

    Profil w Google

  13. 13

    Mały Flisak nad ul. Opatowską

    Brązowy flisak z wiosłem balansuje na linie, ok. 30 metrów przed bramą.

    Profil w Google

  14. 14

    Sandomierska Manufaktura Lodów – kawiarnia przy Opatowskiej

    Lody, kawa i gofry w różowym wnętrzu z granatowymi belkami i owalnymi lustrami.

    Profil w GoogleInstagram

  15. 15

    Brama Opatowska

    Z tarasu na bramie zobaczycie całe Stare Miasto i okolicę dookoła.

    Profil w Google

  16. 16

    Bistro Podwale

    ul. Podwale Dolne 8A.

    Profil w GoogleInstagram

  17. 17

    Armaty na Podwalu Dolnym

    Przy deptaku pod skarpą stoją dwie drewniane repliki dawnych armat.

    Profil w Google

  18. 18

    Wąwóz św. Jacka Odrowąża

    Ścieżka z ubitej ziemi biegnie między ścianami lessu i zwisającymi korzeniami.

    Profil w Google

  19. 19

    Kościół św. Jakuba

    Do najstarszej zachowanej świątyni miasta prowadzi XIII-wieczny ceglany portal, zwany Bramą Niebios.

    Profil w Google

  20. 20

    Winnica Świętego Jakuba

    Winorośle rosną w samym centrum miasta, z widokiem na Zamek Królewski.

    Profil w Google

  21. 21

    Kościół pw. Nawrócenia św. Pawła Apostoła

    Biały kościół z wieżą stoi przy górnym wejściu do Wąwozu Królowej Jadwigi.

    Profil w Google

  22. 22

    Wąwóz Królowej Jadwigi

    Wąwozem długości niespełna pół kilometra zejdziecie spod kościoła św. Pawła w stronę Wisły.

    Profil w Google

  23. 23

    Dworek „Sokołówka”

    Biały dworek z drewnianym dachem i gankiem stoi tuż przy wylocie wąwozu.

    Profil w Google

  24. 24

    Bulwar Sandomierski

    Od końca kwietnia do ok. połowy października statki odpływają stąd zwykle co pół godziny.

    Profil w Google

  25. 25

    Zamek Królewski

    Na dziedziniec wchodzicie bez biletu, płatne jest tylko Muzeum Zamkowe w środku.

    Profil w Google

  26. 26

    Ucho Igielne, czyli Furta Dominikańska

    Przez wąską furtę w murach obronnych przejdzie naraz jedna osoba.

    Profil w Google

  27. 27

    Pierścień z krzemieniem pasiastym

    W stalowym pierścieniu tkwi 30-kilogramowy krzemień z logo miasta, który turyści pocierają na szczęście.

    Profil w Google

  28. 28

    Dawna synagoga

    Budynek przy ul. Żydowskiej 4 przylega do murów miejskich.

    Profil w Google

  29. 29

    Zbrojownia Rycerska

    Przed zbrojownią rycerskiej chorągwi stoją armaty i tarcze z orłami.

    Profil w Google

  30. 30

    Podziemna Trasa Turystyczna

    Dawnymi piwnicami kupieckimi przejdziecie ok. 470 metrów i wyjdziecie spod ratusza. Wejście jest przy Rynku 10.

    Profil w Google

  31. 31

    Zapiekanki Sandomierskie

    ul. Opatowska 1.

    Profil w Google

  32. 32

    Sandomierska Manufaktura Lodów – letni punkt przy ratuszu

    Latem lody manufaktury kupicie tuż przy ratuszu, na zakończenie spaceru.

    Profil w GoogleInstagram

Wycieczka do winnicy

Ładowanie mapy…
  1. 1

    Parking przy ul. Browarnej

    Start wycieczki i meta kursu Boltem z winnicy.

    Profil w Google

  2. 2

    Wejście na czerwony szlak przy ul. Browarnej

    Obok parkingu.

  3. 3

    Taras widokowy w Górach Pieprzowych

    Z tarasu przy wejściu do rezerwatu zobaczycie dolinę Wisły i Sandomierz.

    Profil w Google

  4. 4

    Winnica Nadwiślańska

    Winorośle rosną na skarpie, z widokiem na Wisłę i most kolejowy.

    Profil w Google

  5. 5

    Restauracja Widnokrąg

    ul. Opatowska 19.

    Profil w GoogleInstagram

Kosztorys podróży

CzęśćKwota
Sandomierz214,50 zł
Wycieczka do winnicy308,50 zł
Razem 523 zł

Sandomierz

Wydatki dwóch osób, kwoty zapłacone 27 września 2026

Za co płaciliśmyKwota
Parking przy ul. Browarnej, 10 rozpoczętych godzin45 zł
Śniadanie w Cafe Małanaleśnik 27 zł, kanapeczki 23 zł, lemoniada 19 zł, americano 11 zł80 zł
Brama Opatowska, 2 bilety normalne po 15 zł30 zł
Na rynkukrówki 10,50 zł, cydr 9 zł19,50 zł
Zapiekanki Sandomierskiezapiekanka sandomierska 20 zł, zapiekanka chrupiąca 20 zł40 zł
Razem 214,50 zł

Cennik

Ceny biletów: normalny / ulgowy · stan na październik 2026

PozycjaCena
Muzeum Diecezjalne w Domu Długosza20 / 15 zł
Brama Opatowska15 / 12 zł
Podziemna Trasa Turystyczna28 / 23 zł
Podziemna Trasa Turystyczna bez „Legendarnej Komnaty”22 / 17 zł
Kamienica Oleśnickich, Mechaniczny Teatrzyk12 / 10 zł
Kamienica Oleśnickich, Matematyczna RetroSfera15 / 10 zł
Kamienica Oleśnickich, Kapsuła Czasu30 / 25 zł
Kamienica Oleśnickich, Skarbiec Zagadek z Mechanicznym Teatrzykiem30 / 25 zł
Muzeum Zamkowe28 / 20 zł
Muzeum Zamkowe, wystawy stałe we wtorkibezpłatnie
Rejs statkiem po Wiśle, ok. 30 min, normalny / dziecięcy40 / 35 zł
Parking przy ul. Browarnej i pod Spichlerzem, do 30 min2 zł
Parking przy ul. Browarnej i pod Spichlerzem, każda rozpoczęta godzina4,50 zł
Parking na bulwarze (MOSiR), za 60 min5 zł
Parking sezonowy na terenie giełdy, niedziele V–IX, za cały pobyt5 zł

Wycieczka do winnicy

Wydatki dwóch osób, wrzesień 2026

Za co płaciliśmyKwota
Góry Pieprzowe, 2 bilety normalne po 7 zł14 zł
Winnica Nadwiślańska, 2 degustacje podstawowe po 60 zł120 zł
Bolt, cena przejazdu z winnicy na parking przy Browarnej18,50 zł
Obiadokolacja w Widnokręgu156 zł
Razem 308,50 zł

Cennik

Ceny biletów: normalny / ulgowy · stan na październik 2026

PozycjaCena
Góry Pieprzowe7 / 5 zł
Winnica Nadwiślańska, kieliszek 50 ml10 zł
Winnica Nadwiślańska, degustacja podstawowa ze zwiedzaniem: 3 wina, sery, pieczywo, oliwki60 zł od osoby

Inne przewodniki